Гісторыя навучальнага аддзела БІІЖТа-БелДУТа пачалася са стварэння вучэбнай часткі, як жыццёва важнай структуры інстытута, якая была сфармавана ў першыя дні яго стварэння ў 1953 годзе. Першым начальнікам вучэбнай часткі стаў В. А. Белы (у будучыні – акадэмік, віцэ-прэзідэнт АН БССР).
З моманту стварэння інстытута і да 1964 года навучанне праводзілася па тыпавых вучэбных планах і праграмах, якія распрацоўваюцца Галоўным упраўленнем навучальных устаноў (ГУНУ) МШЗ СССР, з прыцягненнем вядучых спецыялістаў з ліку Прафесарскага складу транспартных інстытутаў.
У 1964 годзе ў адпаведнасці з пастановай Савета Міністраў СССР былі пашыраны правы ВНУ па ўнясенні змяненняў у навучальныя планы.
З 1988 года ВНУ было дадзена права на самастойную распрацоўку планаў на аснове макетаў ГУНУ МШЗ з улікам выканання мінімальных патрабаванняў саюзнага Міністэрства вышэйшай адукацыі.
У 1993 годзе распрацаваны і ўведзены ў дзеянне тыпавыя і рабочыя навучальныя планы па новых шыфрах і з улікам патрабаванняў Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь.
У 1999-2000 навучальным годзе ўведзена самастойная кіруемая праца студэнтаў (СКПС), не звязаная з памяншэннем фіксаванай нагрузкі выкладчыка. Выкладчык становіцца арганізатарам, кансультантам, памочнікам і экспертам самастойнай пазнавальнай дзейнасці студэнта, якая выконваецца пад ягоным кантролем.
У 2000 годзе ў Рэспубліцы Беларусь укараняюцца адукацыйныя стандарты спецыяльнасцяў.
У 2002 годзе ўступіў у сілу агульнадзяржаўны класіфікатар Рэспублікі Беларусь «Спецыяльнасці і кваліфікацыі» АКРБ 011-2001. У сувязі з гэтым пачата распрацоўка адукацыйных стандартаў другога пакалення і вучэбна-метадычнай дакументацыі да іх.
У ліпені 2007 года ўступіў у сілу Закон Рэспублікі Беларусь «Аб вышэйшай адукацыі».
Набор студэнтаў 2008 года ў БелДУТ ажыццёўлены па адукацыйных стандартах і вучэбных планах новага пакалення. Універсітэтам, як вядучым ВНУ ў галіне чыгуначнага і воднага транспарту, распрацаваны і ўкаранёны адукацыйныя стандарты і тыпавыя навучальныя планы па 10 спецыяльнасцях з 22.
За 65 гадоў дзейнасці БІІЖТа-БелДУТа колькасць спецыяльнасцяў, па якіх вядзецца падрыхтоўка спецыялістаў, вырасла з 4 да 31 (24 па 1 ступені вышэйшай адукацыі і 7 па другой ступені вышэйшай адукацыі). На працягу гэтых гадоў у навучальным аддзеле працавалі многія таленавітыя педагогі і арганізатары вучэбна-метадычнай работы. У іх ліку: начальнікі вучэбнай часткі і навучальнага аддзела В. А. Белы, І. Г. Лізагуб, П. Б. Мухо, В. В. Кетураў, Б. А. Чачын, Ж. В. Барэйша, Л. Н. Гагіна, В. І. Старастава; кіраўнікі вытворчай практыкі Т. С. Бакуновіч, Ф. П. Пішчык; метадысты і дыспетчары Т. І.Зыблева., Л. І. Л.І. Пяткіна, О.М. Блізнюк, Е.С. Мануйла, В.А. Васіліскіна.
Барэйша Ж.В.
Гагіна Л.Н.
Старастава В.І.
Пачатак гісторыі кафедры быў пакладзены ў 1965 г., калі ў Беларускім інстытуце інжынераў чыгуначнага транспарту (БелІІЧТ) быў ажыццяўлёны першы набор студэнтаў па завочнай форме навучання на спецыяльнасць «Аўтаматыка, тэлемеханіка і сувязь на чыгуначным транспарце».
20 чэрвеня 1966 г. у БелІІЧТ была ўтворана кафедра «Аўтаматыка, тэлемеханіка і сувязь на чыгуначным транспарце», у склад якой увайшлі выкладчыкі кафедраў «Арганізацыя руху цягнікоў» і «Эксплуатацыя чыгунак», якія выкладалі дысцыпліны СЦБ і сувязі.
Злева-направа: загадчык кафедры «Аўтаматыка, тэлемеханіка і сувязь на чыгуначным транспарце» дацэнт Карнееў П. Я., дацэнт Семянюта М.Ф., старшы выкладчык Крупскі В. Ф. (1969 г.)
У 1968 г. у БелІІЧТ на спецыяльнасць «Аўтаматыка, тэлемеханіка і сувязь на чыгуначным транспарце» быў ажыццяўлёны першы набор студэнтаў дзённай формы навучання.
1 ліпеня 1971 г. быў падпісаны загад МШЗ СССР № Е-14359 аб стварэнні на Электратэхнічным факультэце Беларускага інстытута інжынераў чыгуначнага транспарту выпускаючых кафедраў «Аўтаматыка і тэлемеханіка на чыгуначным транспарце» і «Электрычная сувязь на чыгуначным транспарце».
У чэрвені 1973 г. кафедрай «ЭСЧТ» ўпершыню на тэрыторыі цяперашняй Беларусі быў ажыццяўлёны выпуск інжынераў-сувязістаў, якія скончылі ВНУ па дзённай форме навучання.
У адпаведнасці з рашэннем вучонага савета Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта транспарту ад 30 чэрвеня 1993 г. кафедра «Электрычная сувязь на чыгуначным транспарце» была перайменаваная ў кафедру «Сістэмы перадачы інфармацыі».
Заснавальнік і першы загадчык кафедры «Электрычная сувязь на чыгуначным транспарце» – Ганаровы чыгуначнік, Ганаровы прафесар БелДУТ, акадэмік Міжнароднай Акадэміі Сувязі, Ганаровы акадэмік МАН, кандыдат тэхнічных навук, прафесар Семянюта Мікалай Філіпавіч (працаваў на кафедры з лютага 1969 па красавік 2007, кіраваў кафедрай: ліпень 1971 – кастрычнік 1981, студзень 1988 – сакавік 1990).
У ліпені 2018 г. была створана кафедра «Аўтаматыка, тэлемеханіка і сувязь» шляхам аб’яднання кафедраў «Сістэмы перадачы інфармацыі» і «Аўтаматыка і тэлемеханіка».
Загадчыкам кафедры стаў яе першы выпускнік дзённай формы навучання (1973) Шаўчук Уладзімір Рыгоравіч
Пасяджэнне кафедры «АТЧТ» ў 1973 годзе (справа-налева: Карнееў П. Я., Бессоненка А. В., Савельеў А.Н., Кунін В.Х., Шырокі А.А., Дзякаў Е.І., Леонава Л. М., Каўрыга А. М., Крупскі В.Ф., Хабібулін Д. А., Модзін М.К., Шадрына Г.А., Мірашнічэнка Т.В.)
Склад кафедры «ЭСЧТ» у 1987 г. (злева-направа: першы шэраг - Бессоненка А.В., Касцёнак М.С., Семянюта М.Ф., Шаўчук У.Р.; другі шэраг - Сцельнікава Т.П., Фомічаў В.М., Каралёў Н.Ф., Щуплякова Г.І., Бессоненка С.А., Кастрама В.С., Цыганкоў А.С., Нафтольскі М. В.)
Склад кафедры «Сістэмы перадачы інфармацыі» ў 2017 г. (злева направа: першы шэраг – Белаўсава Е.С., Фомічаў В.М., Шаўчук У.Р., Карпенка Т.І., Бартноўскі А.А.; другі шэраг – Матусевіч В.О., Палавінкін В.В., Татур С.С., Жыгалін І.А., Буй П.М., Мельнічэнка В.І.)
Кафедра «Электратэхніка» з'яўляецца агульнатэхнічнай кафедрай і ажыццяўляе навучальны працэс па дысцыплінах, якія падрыхтоўваюць студэнтаў электратэхнічнага і іншых факультэтаў да вывучэння спецыяльных дысцыплін.
У цяперашні час на кафедры працуюць: к.т.н., дацэнты Волкаў М.П., Курылін С.Л., Галушка В.М., Пацкевіч В.А .; старшыя выкладчыкі Нафтольскi М.У., Валынец У.У.; загадчык лабараторыі Корсун Ю.А.
Кафедра надае вялікую ўвагу ўдасканаленню вучэбна-метадычнай працы, асабліва па курсах электрычных машын, тэарэтычных асноў электратэхнікі, электроннай тэхнікі і пераўтваральнікаў, электратэхніцы і асновам электронікі. Распрацоўваюцца методыкі па актывізацыі самастойнай работы студэнтаў, укараненню тэставага метаду прамежкавага кантролю ведаў студэнтаў і ЭВМ для выканання лабараторных і разлікова-графічных работ.
Асаблівая ўвага кафедра надае працы са студэнтамі завочнага факультэту. Для іх падрыхтаваны спецыяльныя метадычныя дапаможнікі, праводзяцца па запытах студэнтаў, дадатковыя заняткі, рэгулярна ажыццяўляюцца кансультацыі.
Кансультацыйнымі суботамi на кафедры з'яўляюцца другая і чацвёртая суботы месяца. Для кансультацый можна скарыстацца тэлефонам кафедры 95-21-97.
Акрамя навучання, кафедра займаецца навукова-даследчай дзейнасцю.
![]() |
![]() |
Кафедра «Праектаванне, будаўніцтва і эксплуатацыя транспартных аб'ектаў» ўтворана 10 кастрычніка 2017 шляхам аб'яднання кафедраў «Будаўніцтва і эксплуатацыя дарог» і «Вышуканне і праектаванне дарог».
Кафедра «Будаўніцтва і эксплуатацыя дарог» была арганізаваная на будаўнічым факультэце ў 1994 годзе. Выкладчыцкі састаў кафедры быў сфармаваны з выкладчыкаў кафедры «Вышуканне і праектаванне чыгунак» і выкладчыкаў кафедры «Дарогі і дарожна-будаўнічыя машыны». Папярэднікамі кафедры «Будаўніцтва і эксплуатацыя дарог» па замацаваных за ёй у цяперашні час цыклах дысцыплін з'яўляюцца:
Супрацоўніцтва гэтых двух кафедраў забяспечвала падрыхтоўку спецыялістаў для працы ў двух галінах народнай гаспадаркі - у будаўніцтве і на транспарце. Такая канцэпцыя рэалізоўвалася ў навучанні студэнтаў спецыяльнасці «Будаўніцтва чыгунак», якая затым была перайменаваная ў «Будаўніцтва чыгунак, пуць і пуцявая гаспадарка». З 1992 года кафедра ажыццяўляе падрыхтоўку інжынераў па спецыяльнасці «Будаўніцтва аўтамабільных дарог і аэрадромаў», якая была пераназваная ў «Аўтамабільныя дарогі».
Арганізатарамі і кіраўнікамі кафедраў у мінулым з'яўляліся:
Кафедра «Даследванне і праектаванне дарог» ўтворана ў 2006 годзе ў выніку падзелу кафедры «Даследванне і праектаванне транспартных камунікацый», увабраўшы ў сябе дзве старэйшыя кафедры БIIЧТа-БелДУТа - «Геадэзія» і «Пошукі і праектаванне чыгунак».
Кафедра «Геадэзія» была створана ў 1953 годзе. Першым яе загадчыкам быў рэктар універсітэта, к.т.н., дацэнт Петруковіч А.А. З 1954 года кафедру ўзначальвалі: прафесара Лебедзеў С.М. (1954 - 1962 гг.) i Купчынаў І.І. (1960 - 1977 гг.), lацэнты Іванова М.М. (1977 - 1987 гг.) i Атрошка Я.К. (1987 - 1991 гг.). Практычна з моманту заснавання на кафедры працавалі дацэнт Процка Д.У., старшы выкладчык Віленскі В.Р., асістэнты Абушэнка М.В., Аксамітаў П.Г., Карпачоў Л.А., Левін Н.М. У перыяд з 1992 па 2006 гады кафедра «Геадэзія» ўваходзіла ў склад кафедраў «Інжынерная геалогія, падставы і падмуркі», «Станцыі і вузлы», «Даследванне і праектаванне транспартных камунікацый».
Кафедра «Даследванне і праектаванне чыгунак» ўтворана ў 1954 годзе. Першым загадчыкам кафедры быў дацэнт Зайцаў П.Ф., які ўзначальваў яе да 1973 года. У наступныя гады кафедрай кіравалі дацэнты Акімаў У.І. (1973 - 1975 гг.), Шульпенкоў В.М. (1975 - 1984 гг.), Вярбіла В.А. (1984 - 1985 гг.), Даўгелюк М.В. (1985 - 1987 гг.). Па стабільнасці выкладчыцкага складу кафедра займала вядучае месца ў ВНУ. З моманту яе заснавання на кафедры, акрамя названых вышэй, працавалі дацэнты Раскін А.М., Ахраменка Г.В., старшы выкладчык Зайцава Т.Н. У 1987 годзе ў склад кафедры ўвайшлі некалькі выкладчыкаў кафедры «Будаўнічая вытворчасць» (дацэнты Нехарошаў Ю.П., Томберг К.І., старшы выкладчык Лапіцкі А.А., асістэнт Кныш У.П.) і кафедра стала называцца «Даследванне, праектаванне і будаўніцтва чыгунак ». Гэтую кафедру са студзеня 1987 года да лістапада 1994 года года ўзначальвала дацэнт Даўгелюк М.В. У лістападзе 1994 года кафедра была аб'яднаная з кафедрай «Станцыі і вузлы» і на іх базе ўтворана кафедра «Вышуканне і праектаванне транспартных камунікацый», якую ўзначальвалі прафесар Нягрэй В.Я. (1994 - 1997 гг.), дацэнты Вярбіла В.А. (1997 - 1998 гг.), Падкапаеў В.А. (1998 - 2005 гг.), к.т.н. Пажыдаеў С.А. (2005 - 2006 гг.).
У ліпені 2006 года была ўтворана самастойная кафедра «Вышуканне і праектаванне дарог" і яе загадчыкам быў прызначаны дацэнт Вярбіла В.А. З верасня 2011 па кастрычнік 2017 года кафедрай кіравала - дацэнт Даўгелюк М.В.
Вынікі навуковых даследаванняў кафедры, яе цеснай сувязі з вытворчымі арганізацыямі за апошнія гады ўвасобіліся ў зацверджаных да практычнага прымянення ў пуцявой гаспадарцы нарматыўна-інструктыўных дакументах па забеспячэнню бяспекі руху цягнікоў пры вытворчасці дарожных работ, кладцы і утрымання бязстыкавога пуцi, у тым ліку са звышдоўгімi рэйкавымі бізунамі (дацэнт Матвецоў У.І.); манаграфіі (дацэнт Царанкова І.М.), шматлікіх навуковых артыкулах; занятках са слухачамі Інстытута павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кіраўнікоў і спецыялістаў транспартнага комплексу Рэспублікі Беларусь.
Штогод да выканання даследаванняў па профілю кафедры прыцягваюцца каля 30 студэнтаў 3-5 курсаў будаўнічага факультэта. Студэнты актыўна ўдзельнічаюць у ўніверсітэцкіх і міжнародных навукова-тэхнічных канферэнцыях пад кіраўніцтвам супрацоўнікаў кафедры і кіруючых работнікаў дарожнай галіны, пуцявой гаспадаркі Беларускай і іншых чыгунак. Асобныя студэнты спрабуюць свае сілы і выступаюць на канферэнцыях з самастойнымі дакладамі і прапановамі. Асабліва інтэнсіўна і плённа вядуцца навуковыя даследаванні ў галіне ўдасканалення канструкцый стрелочных перакладаў, удасканалення тэхналагічных працэсаў будаўніцтва і эксплуатацыі дарог, паляпшэння работы прадпрыемстваў аўтамабільна-дарожнага комплексу. Лепшыя НДРС, выкананыя пад навуковым кіраўніцтвам выкладчыкаў кафедры, прадстаўляюцца на Рэспубліканскія конкурсы навукова-даследчых работ студэнтаў вышэйшых навучальных устаноў Рэспублікі Беларусь. Таксама студэнты кафедры прымаюць удзел у гасдагаворных і дзяржбюджэтных навукова-даследчых работах.
Высокі ўзровень адукацыйнага працэсу пацвярджаецца канкурэнтаздольнасцю выпускнікоў спецыяльнасцяў кафедры. Сярод выпускнікоў кафедры - буйныя кіраўнікі вытворчасцяў, прафесары і дацэнты, дактары і кандыдаты навук. Выпускнікі кафедры паспяхова працуюць на прадпрыемствах Беларускай чыгункі і чыгунак краін СНД, у арганізацыях аўтадарожнага будаўніцтва, на буйных прамысловых прадпрыемствах і арганізацый, ва ўніверсітэтах і каледжах, у праектных інстытутах, і пр., як у Рэспубліцы Беларусь, так і ў іншых краінах - Расійскай Федэрацыі, Украіне, Літве, Эстоніі, Латвіі, ЗША, Канадзе, Германіі, Аўстраліі, Ізраілі, Ліване, Швейцарыі і інш.
Высокі ўзровень адукацыйнага працэсу таксама пацвярджаецца і канкурэнтаздольнасцю студэнтаў на міжнародным узроўні. У 2016 годзе студэнты спецыяльнасці «Аўтамабільныя дарогі» прынялі ўдзел у 2-й міжнароднай алімпіядзе сярод студэнтаў дарожнага сектара. У ёй таксама прынялі ўдзел студэнты з Літвы (Віленскі тэхнічны універсітэт ім. Гедыміна), Латвіі (Рыжскі тэхнічны універсітэт), Эстоніі (Талінскі тэхналагічны універсітэт), Польшчы (Кракаўскі політэхнічны універсітэт ім. Т. Касцюшкі), і пяці вышэйшых навучальных устаноў Рэспублікі Беларусь . Арганізатарам мерапрыемства выступіў холдынг «Белаўтадар» пры партнёрстве Міжнароднай Федэрацыі Дарожнікаў (IRF). Студэнты кафедры ў індывідуальным першынстве занялі 1, 2 і 8 месцы. Пераможца і прызёры ў індывідуальным заліку атрымалі права на працаўладкаванне ў арганізацыях холдынгу «Белаўтадар». У 2017 годзе студэнты кафедры прынялі ўдзел першым чэмпіянаце WorldSkills Рэспублікі Беларусь па кампетэнцыі "Геадэзія". Студэнты чацвёртага і пятага курса прадэманстравалі высокі ўзровень падрыхтоўкі па гэтым напрамку і занялі высокія выніковыя месцы.
У сувязі з пастаянным удасканаленнем тэхналогіі і арганізацыі вытворчасці студэнты знаёмяцца са зменамі ў нарматыўна-тэхнічнай дакументацыі з мэтай максімальнага набліжэння ведаў, што атрымліваюцца ў навучальных аўдыторыях, да рэальнай вытворчай дзейнасці. Пры гэтым у абавязковым парадку акцэнтуецца ўвага на пытаннях бяспекі руху цягнікоў і аўтамабіляў, аховы працы і навакольнага асяроддзя. Веды, атрыманыя на лекцыях, замацоўваюцца на лабараторных і практычных занятках, у працэсе выканання курсавых работ і праектаў, на вытворчых і пераддыпломнай практыках, на студэнцкіх навукова-тэхнічных канферэнцыях, а таксама пры распрацоўцы дыпломных праектаў. Асаблівая ўвага надаецца азнаямленню студэнтаў са складанымі, перспектыўнымі і часта яшчэ не вырашанымі да канца пытаннямі навукі і дарожнай тэхнікі, бо менавіта яны ініцыiруюць творчую цікавасць у будучых інжынераў.
Выкладчыкі кафедры асаблівую ўвагу надаюць азнаямленню студэнтаў з найважнейшымі праектамі развіцця і ўдасканалення транспартнай інфраструктуры Рэспублікі Беларусь. Штогод для студэнтаў кафедры праводзяцца экскурсіі на аб'ектах аўтадарожнага будаўніцтва, вытворчых прадпрыемствах дарожнай галіны і падраздзяленнях Беларускай чыгункі.
Асаблівую ўвагу кафедра надае арганізацыі вучэбных і вытворчых практык студэнтаў. Летняя вытворчая практыка студэнтаў III і IV курсаў арганізоўваецца на высокім узроўні па ўзгодненых рабочым праграмам. Да 90% студэнтаў праходзяць практыку на аплатных пасадах. Гэта самы высокі паказчык па ўніверсітэце. Кафедра імкнецца арганізаваць праходжанне практыкі студэнтаў у форме будатрада. Будаўнічы атрад - асаблівы статус. У ім студэнты не толькі працуюць, але і вучацца жыць у калектыве.
На працягу шэрагу гадоў студэнты спецыяльнасці «Будаўніцтва чыгунак, пуць і пуцявая гаспадарка» праходзілі практыку на дзеючым аб'екце чыгуначнага будаўніцтва - новай чыгуначнай лініі Нарын-Лугакан. Будатрады, сфармаваныя з студэнтаў спецыяльнасцяў кафедры, удзельнічалі ў будаўніцтве аб'ектаў транспартнай інфраструктуры для правядзення XXII Алімпійскіх зімовых гульняў. Даволі працяглы час на перыяд летняй вытворчай практыкі арганізоўваецца Пуцейскi будатрад для працы на Беларускай чыгунцы (Ваўкавыская і Лунінецкая дыстанцыі пуцi Баранавіцкага аддзялення дарогі). У апошні час ААТ «ДСТ №2, г. Гомель» дапамагае з арганізацыяй будатрадаў для выканання дарожных работ на важнейшых аб'ектах транспартнай інфраструктуры Рэспублікі Беларусь (рэканструкцыя аўтамабільных дарог М5 і М6). Будаўнічыя атрады, сфармаваныя са студэнтаў кафедры, штогод адзначаюцца ўзнагародамі і граматамі.
Выкладчыцкая напрамку будаўніцтва і эксплуатацыі дарог:
тэл. (0232) 95-39-67.
Выкладчыцкая напрамку вышукання і праектавання дарог:
тэл. (0232) 95-39-31.
Высокая якасць адукацыйнага працэсу забяспечваюць 8 кандыдатаў навук, 14 старшых выкладчыкаў. За кафедрай замацаваны больш за 50 дысцыплін, а таксама 9 відаў практыкі для спецыяльнасцяў I ступені вышэйшай адукацыі. Кафедра арганізуе працу дзвюх дзяржаўных экзаменацыйных камісій (па спецыяльнасцях кафедры) для здачы дзяржаўнага экзамену і абароны дыпломных праектаў.
Кафедра «Праектаванне, будаўніцтва і эксплуатацыя транспартных аб'ектаў» з'яўляецца выпускаючай і ажыццяўляе падрыхтоўку:
1) инженеров по специальностям (I ступень высшего образования):
1-37 02 05 «Будаўніцтва чыгунак, пуць і пуцявая гаспадарка» (спецыялізацыя 1-37 02 05 01 «Будаўніцтва чыгунак і пуцявой гаспадаркі») з прысваеннем кваліфікацыі інжынер шляхоў зносін-будаўнік;
1-70 03 01 «Аўтамабільныя дарогі»(спецыялізацыя 1-70 03 01 01 «Будаўніцтва дарог і аэрадромаў») з прысваеннем кваліфікацыі інжынер-будаўнік.
2) магістраў тэхнічных навук (II ступень вышэйшай адукацыі) па спецыяльнасці 1-70 80 01 «Будаўніцтва» і 1-37 80 01 «Транспарт».